Hinir smnuu og svvirtu: Fjodor Dostoevjevski

7458A74C-13C6-4F3F-A61C-ABC7A1A1F0D9

g mrg upphaldsskld en g er mti v a raa eim einhverskonar keppnislista, HVER ER BESTUR?. etta vri eins og ba til slkan lista um vini sna ea brn sn og barnabrn. En g hef miklar mtur Fjodor Dostojevsk og hef einhvern tma lti a t r mr a Karamazovbrurnir s mn upphaldsbk, best bka.

a var mr v til mikillar glei, hjarta sl aukaslag brjsti mnu, egar g s, a a var ekki bara bi a a ntt verk eftir Dostojevsk, heldur lka lesa a inn sem hljbk. Verki, bkin heitir Hinir smnuu og svvirtu.Hn kom t 1861 og var fyrsta bkin sem Dostojevsk skrifai eftir a kom r fangelsi og tleg.

a var Ingibjrg Haraldsdttir sem hf inguna en henni entist ekki heilsa og aldur til a ljka henni. Gunnar orri Ptursson tk vi verkinu og lauk v. Hj mr var ht b, lklega er g olandi mean g er a lesa Dostojevsk, v a kemst ekkert anna a, hvorki Hrun-afmli, skattlagning fiskveiar ea heppileg framkoma htt settra starfsmanna Orkuveitunnar. etta hverfur allt skuggann af frsgnum um standi Ptursborg ri 1861.

Ungur rithfundur liggur fyrir dauanum og kveur a skrifa um nlina atburi, sem hvla ungt hjarta hans. etta er snauur maur sem hefur gefi t eina bk. a sem yngir honum, hugur hans dvelur vi atburi sem hann var tttakandi og einhvers konar umbosmaur rttltis, mlsvari hinna smnuu og svvirtu.

Fjlskylda hans, .e. fjlskyldan sem tk hann a sr, v hann er munaarlaus, er vanda stdd. blekkt og svikin af manni sem hn treysti. Samviskulaus maur slist eignir hennar og a sem verra er, er sami maur, sem tekst me klkjum, a eyileggja starsamband dtturinnar og sonar hans. Hann vill a hann giftist til fjr. arna er fer Vasily fursti. Unga skldi sem ber starhug til fstursystur sinnar er gfugmenni og reynir eins og honum er unnt a hjlpa henni. raun er vandinn s a ungi maurinn, sonur furstans, er einfeldningur, sem veit ekki sitt rjkandi r.

Vi essar hyggjur unga skldsins btist a hann hefur nlega teki a sr munaarlaust og srveikt stlkubarn, Nell. Hennar saga er senn dramatsk og takanleg.

g tla ekki a rekja ennan r lengra hr, mig langar til a vkja a v sem mr finnst ekki sur heillandi vi sguna, persnuskpun hennar, flkjur og spennandi atburars. a er andrmslofti, lfi Ptursborg ess tma. Ftktin var slk a ftklingar leigumarkai uru a stta sig vi a leigja, ekki b ea herbergi,, heldur herbergishorn. Rka flki tti ekki aura sinna tal og aumennirnir voru grimmir og grugir. sem n.

Sumir halda a bkur Dostojevsks su erfiar og tormeltar. Mr finnst a ekki. Og svo vri, myndi g lesa r. bkmenntum gildir ekki brellumlshtturinn MIKI FYRIR LTI. Nei alls ekki.

Mn reynsla er a maur arf oft a hafa dlti fyrir gum bkum. essi bk er full af stru, st og visku. Er a ekki eitthva a orna sr vi?


Allt sundrast: Chinua Achebe

BA0172EE-79F6-483A-8D23-5A9DC480EE9D

Bkin Allt sundrast eftir ngerska hfundinn Achebe (f. 1930 d. 2013) kom mr vart. kynningu kputexta er sagt a bkinnni s sagt fr glmu- og bardagakappanum Okonkwo, sem hafi veri ekktur hinum nu orpum. Jafnframt er sagt, a me tkomu bkarinnar hafi ori kaflaskil sguritun Afrku.

Sagan gerist Ngeru lok 19. aldar. Hfundurinn er Igbo maur og sgusvii er Igbo- orp. ( Wikipediu las g a Igbo-tungumli s tala af 18 milljnum). Bkin kom t 1958 og fr sigurfr um heiminn.

Fram til ess tma hafi sguritun veri hndum erlendra hfunda, essi saga er skrifu af heimamanni. g skildi mikilvgi essa enn betur, eftir a g var komin inn bkina. essa sgu gti enginn skrifa nema s sem ekkir samflagi sem hann er a lsa af eigin reynslu og hefur veri hluti af v. a var afar frlegt a kynnast samflagi sem er svo lkt okkar en minnir stundum jflag sem vi ekkjum gegnum fornbkmenntir okkar. g hugsai oftar en einu sinni til Eyrbyggju og fleiri sagna.

a sem kom mr vart, var hva bkin er spennandi og oft launfyndin.Sagan er a v leyti merkileg a hn segir sgu samflags, sem grundvallast allt rum hugmyndum en okkar. Sumar eirra eru grimmar fr okkur s, arar eru beinlnis heimskulegar. Um lei eru margar hugmyndir gar og skynsamlegar, g tek dmi um a hafa friarviku til a mkja hug guanna ur en rktun er hafin. g held a friarvikur eigi alltaf vi. Mr fannst lsingin dmstlunum snilld. En a sem mestu mli skiptir er a persnurnar lifna vi og lesandanum er ekki sama hvernig rlg eirra rast.

lok sgunnar er hvti maurinn kominn til sgunnar og hans huga er aldrei neinn vafi hva s best fyrir essa villimenn. g hef lesi mr til um bkina og hfundinn. Og n veit g a etta er fyrsta sagan af rem og g vona svo sannarlega a hinar eigi eftir a koma t slensku.

Myndin af hfundi er stt neti


Andvaka, Draumar lafs og Kvldsyfja, renna eftir Jon Fosse

AF5B7F6B-EF3E-4C99-9F2E-178FE6D67997eirsem hafa lesi pistlana mna, vita a a hlft r hef g legi rssneskum bkum um str. essar bkur eiga a sameiginlegt a lsa umhverfi, atburars og flki svo vel og tarlega a a er eins og maur s tttakandi.

Til upprifjunar nefni g r: Svag lknir eftirPasternak, Lygn streymir Don eftir Sjolokhov og Str og friur eftirTolstoj. Auk ess las g bkina Dagur lfi Ivans Denisovitch eftir Solsenitsyn sem segir fr einum degi fangelsi.

Eftir essa Bjarmalandsdvl voru a vibrigi a lesa bkur normannsins Jon Fosse (f. 1959). g var ekki undir a bin. Textinn er knappur. Mean rssnesku bkurnar fla fram eins og breitt fljt, minna bkur Fosse meira ni lkjarsytru. Bkurnar heita Andvaka, Draumar lafs og Kvldsyfja. r mynda eina heild, og segja sgu norsks aluflks fr fyrri tmum. Bkurnar eru stuttar og ljrnar. Frsgnin er svo knpp a a jarar vi naumhyggju.

r komu t Noregi runum 2007, 2012 og 2014. Og 2015 voru hfundi veit Norrnu bkmenntaverlaunin fyrir verki heild. slandi komu r t 2016 en voru lesnar inn fyrir Hljbkasafni 2018.

Hjalti Rgnvaldsson hefur tt bkurnar. Hjalti er leikari og hefur lesi inn fjlda bka fyrir Hljbkasafn slands og er hann einn af mnum upphaldslesurum. En a er ekki hann sem les etta skipti, heldur Stefn Jnsson sem gerir a listavel. Lesturinn skiptir enn meira mli egar textinn er ljrnn, finnst mr. Lj eiga svo greian agang a hjartanu.

g hef ekki lesi Fosse fyrr, en heyrt af honum, hann er j margverlaunaur fyrir bkur snar og leikverk. Loks egar g las, Min kamp eftir Knausgrd, kva g endanlega a g yri a lesa ennan hfund. Knausgrd talar oft um hann og af mikilli viringu. ess vegna gladdist g egar g s a bi var a lesa r inn hj Hljbkasafni slands. g fylltist akklti. annig lur sjnskertri bkamanneskju egar hn fr nammi sitt.

Mr finnst mikill fengur a f essar bkur slensku, r eru fallegar, bi hva varar tlit og allan frgang.

N veit g a a finnast fleiri bkur eftir Fosse v ga safni. En best vri auvita a vera sr t um bkurnar norsku r v g er svo heppin a skilja a fallega ml.


visaga Hans Roslings: Hver var hann?

B66B2E3F-B332-47A5-96D4-8F59E0929007

Stundum er eins og lni leiki vi mann. annig var v vari hj mr egar g var a leita mr a bk til a lesa/hlusta eftir , eftir a hafa legi rssneskum strsbkmenntum fjra mnui.

g kva a breyta til og velja snska bk, Hur jag lrde att fst vrlden. Hn er eftir og Hans Rosling og Fanny Hrgestad. Hn gekk fr bkinni og byggi efni Roslings og vitlum sem hn tti vi hann. Auk ess notar hn efni sem hann hafi sjlfur skrifa en bkin kom t a honum ltnum.

En hver var Hans Rosling? Hann var snskur lknir og prfessor sem var heimsfrgur fyrir fyrirlestra sna um run heilbrigismla og lheilsu, einkum ann tt sem sneri a ftkum lndum. Bkin er visaga, fyrst gerir hann grein fyrir bakgrunni snum, segir fr fum snum og mmum sem fddust, uxu upp og strfuu fattig Sverige (ftku Svj) og san foreldrum snum sem uru bjarglna og tkst a koma syni snum til mennta. essi hluti sgunnar er eiginlega nausynlegur inngangur, hann lsir ar hvernig hann ltur ftkt og run. a er a segja, run sem er mgulegt af a eru skapaaar rttar astur. a geru Svar snum tma og a eru arar jir a gera n.

a er svo margt merkilegt sem Rosling segir essari bk, uppgtvanir sem hann geri me v a hugsa og draga lyktanir. Hann segir t.d.fr v hvernig hann fkk huga heimsmlum sem ltill drengur egar hann er a hlusta frttirnar me foreldrum snum. a var ekki a sem g heyri frttunum,heldur hvernig foreldrar mnir brugust vi v. var mr hugsa til hins nja slenska siar, sem lsir sr v a stugt er sagt: etta arf a vera verkefni sklanna.

Aftur a bkinni.

Saga Roslings er merkileg. Hn hefst v a segja frn ungum manni, sem vill lta gott af sr leia. Hann menntar sig sem lkni og stofnar fjlskyldu. Seinna fer fjlskyldan til Msambk og ar hann vinnur ar sem lknir tv r. a er merkilegt a fylgjast me honum og fjlskyldu hans, en merkilegast er a heyra frsagnir hans af lyktunum sem hann dregur. Hann kennir manni a hugsa. Seinna tekst honum me hjlp tengdasonar sns og tengdadttur a gera tlfri rannskna lifandi og skiljanlega me vel tfrri tlvu grafk og verur eftirsttur fyrirlesari um allan heim. Hinga kom hann 2014 og talai Hrpu. g var ekki ar.

essi bk var krkomin lesning eftir allar hrmungarnar rsssnesku strsbkunum. Hn er full af bjartsni. Auk ess er hn er stutt, ltt aflestrar og hn skilur miki eftir.

Eftir lesturinn horfi g nokkur myndbnd netinu me fyrirlestrum Roslings.


A segja bless vi bk: Str og friur

AF35AB96-DFC8-4CDB-A5C1-DFA7F666ED8C

a fylgir v viss angist a ljka bk. annig er essu a.m.k. fari hj mr. g tala n ekki um, ef bkin er lng og a eru margar persnur sem arf a kveja.

g var a ljka vi Str og fri eftir Le Tolstoj. Sagan er fjrum bkum og hn tekur u..bil 31 klukkustund hlustun. Bkin kom t heimalandinu,

Rsslandi, 1865 til 1869, hr slandi 1954. Hn segir fr barttu Rssa vi Napleon og rssneskusamflagi ess tma, .e. eim hluta ess, sem varar aalsflk. essum tma rkir enn bndanau,bndur gengu kaupum og slum og Tolstoj, sem var frjlslyndur maur, vkur oft a meferinni bndum. Alls staar skn gegn, a skilningur hans er takmarkaur. Stundum er umran lkariv, egar vi tlum um, a okkur beri vera g vi dr.

Margar persnur koma vi sgu en f mismiki plss, sumar hverfa af vettvangi nstum jafnskjtt og eirra er geti, arar loa vi t sguna.

raun er etta saga fjgurrafjlskyldna. r eru:

Hinir visjveru Kuragnar.

Hi skemmtilega en sblanka Rostofflk.

Hin rka og alvarlega Bolkofskjs-fjlskylda.

Og svo auvita aalpesnan, Ptur Besukof, sem er einhvers konar rdd hfundar.

Rssneska nafnahef er erfi, g tala n ekki um, ef maur arf a lesa me eyrunum eins og g. En egar maur hefur n utan um essar ttir veitist lesturinn lttari.

Sagan fjallar mist um daglegt lf essara fjlskyldna ea um a sem er a gerast vgstvunum, en allar fjlskyldurnar tengjast strinu.

egar Tolstojfist, eru einungis fjrtn r liin fr v a Napleon yfirgaf Rssland, drengurinn hefur v eflaust alist upp vi umrur um essa afdrifarkuatburi.Og seinna egar hann tk til a skrifa Str og fri, hafi hann enn gan agang a flki sem mundi stri ea hafi beinlnis teki tt v. Mr finnst umfjllun Tolstojsum stri afar frleg og er raun sama um hvort allt er nkvmlega rtt. En vissan htt er gaman a sj hvernig friarsinninnTolstoj tekst vi etta verkefni. a er greinilegt a hann vill draga fram grimmd og hrmungar strsins, leynir sr ekki, a hann sr snar hetjur, eins og Kuluzofhershfingja. Snilldarlega vel dregin persna. Persnuskpun Tolstojs er vijafnanleg.

En a fer ekki hj v, eftir a hafa lesi slka bk, a maur hugsi um fyrirbri str fyrr og n. Vopnin hafa breyst og lklega hefur fllnum hermnnum fkka. a er minna barist nvgi. dag er augljst a str bitna fyrst og fremst almennum borgurum. En g held a a s blekking a halda a fyrri tma styrjaldir hafi ekki bitna almennum borgurum.

Herir fyrri tma fru eins og logi yfir akur, rnandi og ruplandi. a var beinlnis tlast til ess. Rtt eins og hermnnum okkar tma er eira engu, hvorki lifandi n dauu.

g vildi a g gti sagt skili vi str en haldi frinum og dvali me Ptri og Natsju bgari eirra og jafnvel astoa au vi bstrfin. En a er auvita ekki hgt. stainn fer g inn minn heim og fylgist me rsunum Idlib.


Feitar kr

5BD2A9F8-26E0-4499-8305-B38CFED0407C

a miki er rtt um velsld. etta hefur ekki fari fram hj mr, tt g s ekki viss um hva tt s vi. Kaupmttur launa hefur aldrei veri meiri (er sagt) og einkaneyslan er hmarki. msir benda a hr okkar rka lendi s fjrmunum misskipt. umruna um kaupmtt er mia vi mealtl, sem er flsk sannindi, v hr rkir ekki jfnuur. Langt fr.

Flestir aspurir sjrnmlamenn segja, a eir vilji stula a bttum kjrum hinna verst settu, en lti gerist.

En mig langar til a skoa ennan hugmyndaheim, sem skilgreinir velsld t fr krnum og aurum (aurar heyra reyndar sgunni til). Mig langar til a skilja ankaganginn.

mnum huga er Velsld svo yfirgripsmiki hugtak, a nr langt t fyrir allt a sem vi getum keypt, me v a draga fram budduna ea korti. orinu felst einnig vitundin um a maur lifi eftir v gildismati, sem maur telur rtt, s sannfrur um a maur s g manneskja og vonin um a maur sjlfur og samflagi s rttri lei.

egar g heyri tala um gri, detta mr alltaf krnar hans Faras hug. g kann mna Biblu, trlaus konan. trlega g dmisaga um hva ber a gera gri.

Smupprifjun, v g treysti v ekki a allir kunni essa sgu.

Far dreymdi a upp r nni Nl stigju sj feitar kr. eftir komu arar sj magrar, sem gleyptu hinar sig. Enn fremur dreymir hann sj vn kornx og sj mjslegin. Enginn rgjafi Fars treysti sr til a ra drauminn. tlendingurinn Jsef var kallaur til, sttur fangelsi. Hann ri draumana sem fyrirboa um hallri. Jafnframt rlagi hann Far a safna byrgum til hru ranna. A safna einum fimmta, hvorki meira n minna. Far fannst etta svo viturlegt a hann geri Jsef a fjrmlarherra.

Reyndar held g a vi slendingar ttum ekki a safna peningum, krnan okkar er svo dinttt og ekki treystandi. g held a vi ttum heldur a leggja fyrir til mgru ranna me v a byggja upp innvii samflagsins, samneysluna, listir og menntun og fleira og fleira.

Af hverju hefur fjrmlarherranum okkar ekki dotti etta hug? tli hann hafi skrpa tmanum ar sem kennt var um drauma Faras?


Um bloggi

Bergþóra Gísladóttir

Höfundur

Bergþóra Gísladóttir
Bergþóra Gísladóttir
Ekki bráðung og hef komið víða við því ég er frekar dýr en planta.
Sept. 2018
S M M F F L
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30            

Njustu myndir

  • F945EEF1-835C-44AD-803D-3B30761F88DA
  • 929D7BFB-5AF5-425D-B7F2-4E41FCCF2140
  • 6C8AD3B0-6D6B-4A10-9739-0EC1C7845DC5
  • 4E861081-BDE1-4F56-9E50-087995EFFB80
  • 19C5B733-A736-4523-A091-97302037A460

Heimsknir

Flettingar

  • dag (11.12.): 3
  • Sl. slarhring: 7
  • Sl. viku: 63
  • Fr upphafi: 116279

Anna

  • Innlit dag: 3
  • Innlit sl. viku: 54
  • Gestir dag: 3
  • IP-tlur dag: 3

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband