Vondar og gar jurtir

IMG_0499

Fyrir nokkrum rum var gott vor og mikil fflaspretta. ngrenni mnu, tjari matjurtagaranna Laugardal, uxu grskulegir tnfflar, eir mynduu gula rnd vi jaar garlandsins. g hafi nlega fengi uppskrift af fflahunangi og fannst a hr bera vel veii. g tndi gommu af fflahausum til a gera mr fflahunang. Hunangi geri lukku og g tlai a endurtaka etta a ri. En viti menn. hfu einhverjir fflafjendur eitra og engir fflar rifust ngrenni garlandsins.

San hef g ekkert hunang gert. g fr a hugsa um etta gr, egar g horfi fallegar fflabreiur blettinum fyrir utan blokkina, ar sem g b.

Blmdraga fram gar minningar

gamla daga, egar g var ung, var rtarlauf, en a voru fflabl kllu mnum heimkynnum, notu til a leggja vi sr og hamla blgu. Amma mn geri grandi smyrsl r smjri og rtarlaufi.a var hi besta meal.

En hvaa blm (jurtir) eru vond, eiga sr vini? g sem er mikill blmavinur f stundum tilfinningu a hr landi rki einhvers konar jurtafasismi. Duglegar plntur sem ra vel vi erfi vaxtarskilyri, g tala n ekki um er r eru tlendrar ttar, vera srstaklega fyrir barinu essu.

Margir hamast gegn spinni, lpnunni og spnarkerflinum. tihvnnin og heimulan, sem eru ekki sar frekar,eru sur reittar. g veit ekki til a a hafi veri skipulagar herferir gegn eim. hefur hvnnin lagt undir sig str svi Hornstrndum og heimulunjlinn leggur va undir sig stra skika ttbli.

Bl heimulunnar, voru notu til matar heima hj mr, enda lostti. Oft egar la tk sumar og kartflurnar anna hvort bnar ea tar, voru blin notu jafning. Aldrei man g til a hvnnin vri ntt.

Ein er s jurt sem lti hefur veri kvarta yfir, mr vitanlega, er hfffillinn, sem er hi versta illgresi fyrir gareigendur. etta blm sem n er gjarnan fyrsta vorblmi hr um slir, er gmul lkningajurt erlendis og nefnist Tussilago latnu. r jurtinni vori unnin mel vi hsta og sjlfsagt fleiru. Hin stru grnu bl voru ntt msa vegu. Ekki veit g til a hn hafi veri ntt hr.

En hva er g a vilja me v a vera a skrifa um etta? Ekki er g srfringur jurtum og ekki g land ea gar. Svari er, a g er fyrst og fremst a lsa tilfinningum mnum. Nttran kemur llum vi.

Mr finnst best a fara varlega a eitra og trma jurtum, tt stundum s nausynlegt a koma einhverju skipulagi landsvi.Ntum og njtum sta ess a eitra og hggva.Snyrtum spina sta ess a fella hana. Hn a inni hj okkur, hn hefur btt loftslagi umtalsvert, ar sem hennar ntur vi.

Myndin snir ffil varpa og var tekin gr.


Kristn Lafranzdttir og prjnaskapur

IMG_0408

N hef g loki riju og sustu bk Sigrid Undset um Kristnu Lavranzdttur. Hn ber undirtitilinn Krossinn. g kve hana og Noreg 14. aldar me vissum sknui og er farin a skoa feralag me Dovrebanen um Gubrandsdal til Niarss (rndheim).

Sagan um Kristnu Lafranzdttur er remur bindum (Kransinn, Hsfrin og Krossinn) en hn er skipulg sem heild og annig ber a lesa hana. sjlfrtt velti g fyrir mr hvernig til hefur tekist.

a m lkja skrifum rithfunda vi prjnaskap. Fyrst er fitja upp, san er vali munstur og prjna fram svo lengi sem arf. er komi a rtku og frgangi lausum endum. Ef g skoa bk Sigrid Undset t fr essari samlkingu, finnst mr a vel hafi tekist til me a fitja upp og a prjna grpandi mynstur. rtakan er of snubbtt fyrir minn smekk og endarnir eru allt of margir til a a s vilit a ganga fr eim.

En aftur a bkinni, n lkinga. Krossinum er Kristn orin kona me stlpu brn, syni og Erlendur, stra stin lfi hennar ekki nema hluta af st hennar. a er margt sem togast lfi hennar en samt er a framt sona hennar sem skiptir hana mestu. lifir enn glum starinnar.

Ef g reyni a henda reiur hva fjalla er um bkunum um Kristnu, verur til heill listi.

1. stin llum snum myndum. stin til fur og mur, stin til barna, stin til Gus, stin til maka.

2. Saga Noregs

3. Nttran, einkum jurtir

4. Hbli, klnaur og matur til forna

5. Fingar, sjkdmar og daui

6. Tr og trarsiir kalsku kirkjunnar

Sjlfsagt gti essi listi veri enn lengri. Stundum fannst mr hfundur full langorur egar kom a hinum fjlmrgu myndum star en hafi v meira gaman af v sem er near listanum. Eitt hef g ekki enn tali upp, a er persnuskpun hfundar. Undset leggur mikla vinnu persnuskpun. a sem einkennir persnur hennar er a r eru ekki einfaldar svarthvtar, gar ea vondar og v oft erfitt a taka afstu til eirra. annig er um persnu aalpersnunnar, Kristnar, g veit ekki enn hvernig mr fellur hn. Og hinn gullfallegi Erlendur, sem mr finnst lengst af a s skthll, snu gu hliar.

Bkinni lkur egar Kristn er sest klaustur rndalgum og Svarti daui er vi a a leggja landi aun. a,sem anna, virist vel stutt sgulegri ekkingu.

g mun sakna Kristnar og flksins hennar. g er bin a horfa kvikmynd (sem Liv Ullman leikstri) sem er ger eftir fyrstu sgunni og mr finnst auvita bkin betri. Enda ekki mgulegt a vera sgunni trr nema a taka allar bkurnar sem heild. g hef heyrt a n standi til a gera sngleik um Kristnu og hlakka til a frtta meira af v.


Gmul saga og n

IMG_0363

egar g var vi nm sl (1971-1972) var g vitni a v kaffihli a samnemendur mnir voru allir vgu og hrku samrum um mynd Dagbladet (held g). Myndin var af hjnum Vesturlandinu og brnum eirra. Frttin sem fylgdi, var um a hjnin ttu 10 brn, sem tti miki.

Nemendahpurinn sem var a ra frttina, hafi skipst tvennt.

Annar hpurinn sagi a essi hjn vru dmalaust byrg, au gtu eflaust ekki s fyrir essum barnaskara og samflagi yrfti a gjalda fyrir essa rsu eirra. g hafi grun um a einhver essum hpi ekkti til arna og vri binn a segja frttir r heimabygg.

Hinn hpurinn, sem reyndar var bara einn maur og v rangt a tala um hp, hlt v fram a a tti a verlauna hjnin. Sji i ekki, a au hafa frt okkur skattborgara framtarinnar, sagi hann, flki sem kemur til a sj fyrir okkur?

g, tlendingurinn, blandai mr ekki essa norsku umru en dist a kallinum, v etta var einn af eldri sklabrrum mnum og g hafi aldrei teki eftir v a hann vri srstaklega rttkur skounum.

N

etta atvik rifjaist upp fyrir mr n nlega, egar g hlustai umru um framhaldssklakerfi. Umran snerist fyrst og fremst um kostna,rgandi kostna, vi a mennta nemendur. a var eins og etta vri ungur baggi jflaginu. Gverk, nnast gustukaverk stjrnvalda.a eina sem gti rttltt slkt vri a einkava essa vesalinga, gra eim.essi armutnn er reyndar nlgur egar kemur a v a ra um menntun barna sem fullorinna.

Heima stofu fyrir framan sjnvarpi, hugsai g, Sr flki virkilega ekki, a etta eru upprennandi skattborgarar og v meiri menntun, v betri skattborgarar?

Myndin er til skrauts og hefur ekkert me efni a gera. Hn er af vettlingi sem g fann gngu minni.


Kristn Lafranzdttir: Sigrid Undset: Hsfrin

IMG_0489

Kristn Lafranzdttir: Hsfrin

fyrstu bkinni um Kristnu Lafranzdttur Kransinum, var sagt fr striltu stalfi hennar og Erlendar Nikulssonar, sem seinna var maur hennar. essari bk, Hsfrnni, segir fr samlfi eirra hjna eftir a au voru komin vga samb. dag myndi maur segja a hjnabandi hafi ekki staist vntingar. Kristn var hamingjusm, tt hn elskai mann sinn stafastlega.

a var mrgu a snast nja heimilinu, Hsab. Kristn elur manni snum 7 drengi og er stjpmir tveggja frillubara hans. Hn kemur skikki heimilishaldi, sem hafi veri argasta lestri. a eru miklar sviptingar tilfinningalfi Kristnar og hn hefur mikinn trarhita. Hinn glsilegi Erlendur er nrgtinn og stundum hrottalegur. dag myndi maur nota mevirkni til a lsa vibrgum Kristnar, en me v a tala svo, er g lklega a svkja sguna, v fer g t fyrir dramatskan ramma hennar. Kristn grtur miki.

En bkin er ekki fyrst og fremst um heimilislfi Hsab. henni eru rakin plitsk tk essa tma. Og etta eru ekki nein ljs tk tjari sgunnar, heldur sviptingar sem skipta skpum um um lf fjlskyldunnar og rlg konungdmisins Noregs. Erlendur Nikulsson tengist, ea er forsvari fyrir samsri, hann vill steypa knginum, sem er yfirboari hans og frndi.

a sem gerir bkurnar um Kristnu Lafranzdttur heillandi lesningu er a hfundur dregur upp mynd af lfshttum essa tma. Hn lsir llu, mjg nkvmlega. Segir fr matarvenjum, klnai, hsakynnum og trarlfi, sem mtai lf flks meira en n. essari bk lsir hn viringarstiga lnsveldisins sem var undirstaa rkisins. Kristn Lafranzdttir og fjlskylda hennar eru tilbnar persnur. En annig er v ekki vari me allar persnur sgunnar. Sagan er ltin gerast tmum Magnsar Eirkssonar (f. 1316 d. 1374) og fjlmargt sem ltur a sgu Noregs er stt norrnar sgur. a er dlti eins og maur s komin heim til Sturlungu. Allt lkist nema a sgusviinu er lst fr sjnarhorni konu.

Og n er g komin a v sem mr finnst skemmtilegast af llu. hvert skipti sem g les slkar bkur, leggst g aukalestur. N las g allt sem g gat fundi netinu um norska knga. Magns Eirksson var konungur riggja ra gamall, mir hans, Ingibjrg, leit til me honum samt Erlingi Vkunnssyni og sjlfsagt fleirum. (essi Erlingur kemur mjg vi sgu bkinni um Kristnu Lafranzdttur ). M reiknast svo til a Ingibjrg hafi ali Magns egar hn var 15 ra. g held fram a lesa um norskt kngaflk og rekst , a amma Magnsar Eirkssonar, Eufemia, hafi tt strst bkasafn sns tma og a hn hafi tt ballur og arar riddarabkmenntir. Af hverju var mr aldri sagt etta?

En allur essi lestur minn netinu um kngattir er tilkominn vegna Kristnar Lafranzdttur svo g yfirgef netheima og tek aftur til vi sguna. N er g tekin til vi riju og sustu bkina, Krossinn.

a er engin venjuleg koddalesning a lesa bkur Sigrid Undset um Kristnu Lafranzdttur, a er meira svona eins og prjekt. essar bkur vru kjrnar til a fjalla um nmskeii mialdafrum, a mtti fltta inn umrur um stu konunnar. Alls eru etta rjr bkur sem eru samtals 1200 blasur. g hlusta r sem hljbkur. Sagan er fallega lesin (upplesarinn heitir lafa lafsdttir) og tekur 51 klukkustund og 26 mntur hlustun.

Ekki spillir a sagan er kflum mjg spennandi. Eins og vinlega egar g les gar bkur flyt g a hluta inn til sgupersnanna og dvel meira me eim en hr slenska vorinu.

Lklega getur Kristn Lafransdttir ekki talist til lttlestrarbka. En af hverju tti maur a vera a lesa eitthvert unnmeti egar maur kost essari takamiklu og innihaldsrku bk?

Hn er sannkalla maraon fyrir heilann.

Nst mun g segja fr sustu bkinni, sem heitir Krossinn

Myndiner er stt neti. Hn prir ar lista um "norskaMonarkiet".


Hversu arbrt er krabbamein?

IMG_0463

gamla daga, fyrir mitt minni, tkaist a bndur sendu vinnumenn sna vert. eir voru rnir upp hlut eins og enn tkast, en bndinn hirti hlut eirra eftir hverja vert.etta var hluti af hagkerfi ess tma.

g fr a velta essu fyrir mr egar g hlustai forstisrherra ra um hversu sjlfsagt a vri a einkafyrirtki rkju heilbrigisstofnanir og innheimtu ar.

Hversu sjlfsagt er a?

Hj okkur hefur a tkast a Heilbrigisstofnanir eru reknar af rki fyrir almannaf og hinga til hefur ekki veri afgangur af v f sem er til ess tla.

g fr v a hugsa um hugtaki. mnum huga er arur=gri=virisauki=gildisauki allt eitt og hi sama. Til a glggva mig skilgreiningunni kkti g eftir hva google segir um etta. tkoman var essi:

1

f eigendur framleisluausins meira gildi upp r starfsemi verkalsins en a, sem eir gefa fyrir vinnuafl hans. annig myndast gildis- ea vermtisauki, sem legst vi framleisluauinn.

gildisauki

Rttur 1931,110
Aldur:20f

2

gildisauki: s vermtaskpun vinnuseljanda framleisluferlinu sem honum er ekki greidd kaupgjaldinu.

gildisauki

BBSigFrjls ,245
Aldur:20s

3

ar sem verkamenn framleia meira en eir f greitt laun hefur s ,,gildisauki``, sem eir hafa framleitt, lent vasa eiganda framleislutkjanna.

gildisauki

WorslFl ,284
Aldur:20s

Ekki nennti g a eltast frekar vi a en tilfinning mn segir mr a a s eitthva strlega bogi vi a rki afhendi einkaailum afmarkaa tti heilbrigisjnustu til a gra og sitji svo sjlft eftir me ann hlut byrginni

sem tap er .

Reyndar finnst mr eina rtta leiin vera s, a vi sjlf, rki fyrir hnd almennings landinu, reki sptalana og fi til ess ann pening sem arf.

g hef sjlf oftar en g vil , noti essarar jnustu, henni lf a launa. g hef heyrt v fleygt a brjstnm s ein af eim lknisagerum sem boi s upp a kaupa hinum frjlsa markai. Af v er komin titill essa pistils.

En hva merkir hinn frjlsi essu llu saman? Eru ekki greislurnar meira og minna komnar fr rkinu, .e. okkur. Mr og r?

Mr finnst murlegt hvernig reynt er a rugla flk rminu varandi einkavingu Heilbrigiskerfisins. N stefnir t.d. a mennta starfsflk kjsi a ra sig frekar til einkaaila, eir borga betur. En af hverju borga eir betur? Hver skaffar eim f? Mr ykir lklegt a meiri hluti af tekjum eirra komi beint fr rki. Ef arur verur af, snist mr a rki hafi greitt um of. Vri ekki nr a okkar byrgu rkisstofnanir fengju aukningu til a geta betur innt af hend sn mmrgu verkefni?

a er erfitt a henda reiur v, hva arna er a gerast, a er pukur gangi. Allt er etta til komi vegna nrrar trarsetningar sem hljar upp a a einkaving s g sjlfu sr. Hallelulja.

Mn skoun er s a a su til margvsleg starfsemi sem ekki a reka til a skila fjrhagslegum ari. a sem slkar stofnanir gera fyrir flki er arur sjlfu sr. Heilbrigisstofnanir lkna og lkna, sklar skila til okkar menntuum og siuum einstaklingum. Samgngukerfi byggir brr og vegi, Rkistvarpi nrir andann og sr okkur fyrir vnduum frttaflutningi. a mtti telja upp enn fleiri stofnanir. g tla ekki hr a tj mig um fangelsin, v g veit ekki hvort au eru rttri lei.

Ltum ekki blekkjast af fagurgala essarar nju trarsetningar. a vekur athygli mna a engin list hefur veri samin eim til drar.

En aftur a til vinnumannsins sem bndinn sendi vert. Getum vi dregi einhvern lrdm af v?

Kannski ekki. N eru strvirkar starfsmannaleigur sem annast slkt og eru strtkar. N er a slenskur verkalur sem er gert a afhenda laun sn gegn um skatta. a er gott. En a er tkt a stjrnmlamenn taki sr bessaleyfi og braski me etta eins og um eigi f s a ra.

Myndin er ljsmynd af listaverki albanska listamannsins Samir Strati. Hn tengist ekki hugleiingum mnum beint en kom vnt upp hendurnar mr


Sigrid Undset: Kristn Lafranzdttir

IMG_0456

Gmul saga en sem n

g hef loki vi a lesa fyrsta bindi af remur um Kristnu Lafranzdttur eftir Sigrid Undset (f. 1882 d. 1949). Bkurnar komu t runum 1920-1922 og Sigrid fkk san Nbelsverlaunin 1928.

g hafi lesi bkina ur en man hana svo illa a etta er eins og lesa nja bk. g veit ekki hva g var gmul egar g las hana en bkin sem g minnist er um margt lk. geri g mr ekki grein fyrir a sagan tti a gerast mildum. g tk hana sem hverja ara sveitsgu fr Noregi og hreyfst af starsgunni og sveitalfslfslsingunum.

N er g afar upptekin af v a bera sguna saman vi a sem g ekki til lsinga lfi flks r okkar fort og hugsa gjarnan til Sturlungu v sambandi.

En hvernig er sagan?

Fyrsta bindi Kristnar Lafranzdttur, Kransinn, segir fr uppvexti hfingjadtturinnar Kristnar Jrundargrum. Sagan er ltin hefjast um a leyti sem Kristn litla er farin a muna eftir sr og lkur egar hn yfirgefur heimaslir, gift kona. fyrstu fr lesandinn a fylgjast me frsgninni eins og barni sr heiminn. Frsagnarmtinn breytist eftir v sem rin la. Loks verur etta mgnu starsaga. Lklega passar hr a setja inn frnskuslettuna lamour fou.

En a er svo margt srstakt essari bk a a er eflaust stugt hgt a koma auga eitthva merkilegt. Foreldrar Kristnar er strangtru og heimi Kristnar tengjast allar kvaranir sem mli skipta hugmyndum kirkjunnar um hva s Gui knanlegt. Barni og seinna stlkan hugsar um synd, fyrirgefningu, irun og n, or sem essum tma hfu rkara innihald en n, trlega. frri um kalskan trarheim, fannst mr etta etta allt mjg frandi. Helgidagahald kirkjunnar rammar inn lf flksins.

a er gaman a sj hvernig arna er fjalla um lf kvenna mildum fr sjnarhli kvenna. a var eins og opinberun a bera etta saman vi sgurnar okkar, ar sem konur eru vinlega aukahlutverki.

Eitt af v sem gerir lesturinn skemmtilegan, er hvernig tekist hefur a firna mlfari n ess a a yngi skilningi lesandans. Ekki veit g hvernig a er norskunni en slensku ingunni er oft eins og maur s a lesa forna bk. Helgi Hjrvar og Arnheiur Sigurardttir eru skrifu fyrir ingunni. Bkin mun fyrst hafa veri lesin tvarp 1941 en var san gefin t runum1955-1957.

egar g skrifa etta, er g egar komin vel af sta me anna bindi sgunnar, Hsfrin. ar er sagt fr ungu ngiftu konunni Kristnu, sem n er flutt r furgari burt fr frndflki og vinum. N f g a vita hvernig stru stinni reiir af annrki og hverdagsleika daganna.

Framhald egar g hef loki vi Hsfrna.

a eru ekki margar konur sem pra peningasela, Sigrid Undset er ein eirra.


Hrollkld lesning: Sigrur Hagaln og Hildur Kntsdttir

egar g hafi kvatt Balzac kva g a velja mr lesefni sem reyndi ekki eins miki . Bk Agthu Christie , Myrkraverk Styles setri, var fyrir valinu. Agata olli mr ekki vonbrigum frekar en venjulega en g tla ekki a fjalla um hana n, heldur bkurnar sem g las framhaldinu.

EylandEyland

g hef ekki enn komist yfir a lesa njustu bkurnar, v mr finnst svo gaman a lesa gamlar bkur. En g lifi ntinni og kva a lesa nja bk eftir hfund sem g ekki ekki, Eyland eftir Sigri Hagaln. Bkin gerist nlgri framt, egar samband slands vi nnur lnd hefur rofna. Enginn veit hvers vegna og stjrnvld hafa teki afstu a a s affaraslast a fyrir jina a vera ekki allt of miki a velta essu fyrir sr. a vri betra a nta kraftana til a lra a lifa vi standi og um fram allt a fara eftir fyrirmlum stjrnvala.

Lesandi fylgist me run mla essu einangraa eylandi gegnum nokkrar vel dregnar lykilpersnur, Hjalta, Maru og brnin hennar tv Margrti og Els. Forstisrherrann, Eln einnig lykilmanneskja. Hn hefur teki vi forfllum forstisrherra, sem var staddur erlendis egar landi einangraist. Oft er eins og Eln tali t fr handriti sem vi ekkjum r plitsku lfi okkar slendinga. Setningarnar sem hn segir eru eins og teknar r munni annarra forstisrherra sem vi ekkjum.

a m segja a rr rr rir sgunnar su raktir samtmis: starsaga Hjalta og Maru, roskasaga Margrtar og stra sagan um hvernig allt breytist egar landi einangrast. a er trlega auvelt a fylgjast me essu og hfundi tekst a byggja upp hugna og spennu.

Sagan er senn gnvnleg og sorgleg. a sem veldur v a hn snertir innstu hjartartur, er a hfundi tekst a feta sl sem liggur svo nrri v sem er elilegt, sjlfsagt og vi ekkjum vel. g tri hverju ori. J svona gti etta gerst, einmitt svona myndi a vera ef vi vrum ein eftir. Tilfinningin sem situr eftir er smeygilegur tti, sorg og vanmttur. Varnarleysi.

Bkin er meistaralega skrifu bi hva varar uppbyggingu og orfri. Innskotin me frleik og sgulegu efni geru sitt gagn. Hn gat meira a segja gert mr til hfis egar kom a v a lsa bskap og drahaldi, en g er afskaplega vikvm fyrir hvernig fari er me slkt. Voalegasti kafli sgunnar fjallai um endanlega lausn tlendingavandans. g veit af hverju.

Vetrarhorkur_72Vetrarfr og Vetrarhrkur

egar g hafi loki lestrinum fannst mr liggja beint vi a lesa tvr barnabkur, Vetrarfr og Vetrarhrkur eftir Hildi Kntsdttur. nnur kom t fyrra og hin fyrir sustu jl. g hafi heyrt Hildi lesa upp r eim bkakynningu og vissi nokku um hvers var a vnta.

g var enn me hroll slinni eftir a hafa lesi Eyland og sjlfrtt bar g bkurnar saman. Hafi g tt von v a Hildur gfi einhver barnaafsltt hryllingi fr g vill vegar.

Vetrarfr og Vetrarhrkur hafa geimverur rist okkar litla land. essar geimverur eru manntur. r virast ekki vilja bora lifandi br, ess vegna kla r flkinu fyrst me v a dreifa eitri, flk fr uppkst, san deyr a. Aeins rfir komast undan og um er bkin. a kvarnast r essum litla hp og hugnaurinn og spennan magnast.

Sagan hefst v a lsa lfi og hugmyndum Bergljtar, unglingsstlku Vesturb Reykjavkur. Verld hennar er ekki str, hn snst um vinkonurnar og strkinn sem hn er skotin . Og svo hugsar hn auvita um fjlskylduna sem hn er greinilega talsvert gagnrnin . Fjlskylda, Bergljt, Bragi brir hennar og pabbi eirra rbergur fara saman sumarhs Arnarstapa, ll nema mirin, Sigrn, sem urfti a vinna. Bergljt er miur sn t af v a missa af sklaballi. ar hefi hn geta hitt strkinn sem tti hug hennar. Hn er rei t pabba sinn og vil refsa honum. Hn situr ein eftir sfanum egar pabbinn fer t me Braga brur hennar. Hn er flu. En gerist a sem enginn gat s fyrir.

g dvalist sjlf sumarhsi Arnarstapa fyrra sumar svo essi fyrsti vettvangur atbura sgunni er aafar lifandi, g s etta allt fyrir mr. Sfann, leikvllinn og tsni t um gluggann. Kannski voru au sama sumarhsi.

Og er g komin a v sem er galdur allra heppnara sagna, maur trir eim. J svona var etta segir maur vi sjlfan sig og kinkar kolli. Hildur er snilldarsgumaur. Frsgnin er rk af vel dregnum vettvangslsingum, gum samtlum og hugsunum sem snerta mann. Aldrei er slaka spennunni ekki einu sinni lokakaflanum. a gti alveg veri rf fyrir ara bk. Og rtt fyrir ennan meira lagi alvarlega sgur er bkin meira a segja fyndin. g ver a koma v a, a upphaldspersnan mn sgunni er Vkingur geimveruhugamaur. a kemur honum ekkert vart. Sagi g ekki sagi Vkingur.

Af og til velti g v fyrir mr hvernig brn taki essu llu saman. g hugga mig vi a lklega taki au etta ekki eins nrri sr og g, v au skilji ekki hugnainn eins bkstaflega. g veit a a eru breyttir tmar ar sem neti og margmilun bur fram fjlbreytt efn me limlestingum, morum og strsgnum leikformi fyrir brn. Brn eru umkringd skelfingu, sprengjurnar vera strri og flugri hvort sem er frttefninu ea skemmtiefninu. En arna essari bk er efni stt inn eirra hverdag, svur. dugir hvorki hering n forhering.

Eins og fyrr sagi, ber g bkur Sigrar og Hildar saman huga mr. g veit ekki hvor hfundurinn hreyfir meir vi mr og kannski eru efnistkin ekki svo lk. Maur skynjar glggt a sama alvaran br arna a baki. a er eins og r vilji brna okkur, lta okkur skynja hvers viri lfi er. etta merkilega lf okkar.

Loks velti g v fyrir mr hva a hafa komi t margar gar bkur fyrir sustu jl. Og kannski leynast enn perlur v g nokkrar eftir lesnar.


Honor de Balzac

Honor_de_Balzac_(1842)_Detail

g hef lengi vita a Balzac tilheyri bkmenntarisum 19. aldar en g minnist ess ekki a hafa nokkurn tma lesi bk eftir hann. N egar mr bst a lesa visgu Balzacs grp g tkifri feginshendi. visaga er betra en ekkert. Og ar a auki er etta ing Sigurjns Bjrnssonar vinar mns.

visagan er eftir Stefan Zweig (1881 1942) sem er strt nafn bkmenntum 20. aldar. Satt best a segja olli bkin mr vonbrigum. g hefi mtt vita hvers var a vnta, v a er ekki kja langt san g las Verld sem var, en eirri bk gekk hfundurinn algerlega fram af mr eltingaleik snum vi frg nfn og kvennahundsun. g lt Stean Zweig fara taugarnar mr og a bitnar lestrinum. g veit a hann er barn sns tma en fyrr m n vera.

a er greinilegt a Zweig byggir bk sna mikilli heimildavinnu enda af miklu a taka. g efast ekki a hann fer rtt me stareyndir, a eru tlkanir essara stareynda sem g efast stundum um. En ur en g segi meira er besta a sna sr a efni bkarinnar.

Rammi sgunnar er skp venjulegur visgurammi. Hefst v a segja fr foreldrum hans og lkur me daua hans. Fairinn er bndasonur fddur 1746. Hann hefur unni sig upp viringarstiga jflagsins me vintramennsku og seinna tryggi hann fjrhag sinn me v a giftast vel stri stlku rmlega rjtu rum yngri. Hann var fimmtugur og stlkan 18. tiltlulega stuttum tma eignast hjnin 5 brn. Balzac fddist 1799 var nst elstur. Brnin eru eru sett fstur hj mjlkandi fstru eins og tkaist hj betri borgurum. Mr finnst ljst hversu miki litli drengurinn hafi af foreldrum snum a segja en 10 ra gamall var hann sendur heimavistarskla svo a hefur ekki veri miki. Fair hans vildi a hann yri mlafrslumaur en hugur hans st til annars.

Hann tlai a vera skld og samdi vi foreldra sna um a kosta uppihald sitt tv r, a var tminn sem hann tlai a nota til a sanna a honum byggi rithfundur. Niurstaan var ekki hughreystandi fyrir unga manninn, v afrakstur erfiisins var ekki hfur til tgfu. En fram hlt hann, fyrst lengi vel skrifai hann reifara og starsgur undir dulnefnum og komst vel af. Auk ess tk hann sr mislegt fyrir hendur. Hann var tgefandi, reyndi fyrir sr plitk, var blaamennsku og fleira.En a kom a v a hann gaf bkur snar t undir eigin nafn.rtt fyrir rfandi tekjur var Balzac eilfum fjrkrggum.

Balzac ekkti vel til annarra rithfunda essa tma og lri tluvert af eim og fkk mislegt lna. En samkvmt essari sgu snerist metnaur hans ekki um a skrifa, heldur a vera rkur og komast tlu betri borgara, aalsmanna. Hann var hemju snobbaur og btti de vi nafn sitt.

Balzac er frgur fyrir vinnutarnir snar og afkst hans voru trleg. Samkvmt essari frsgu Zweigs, skrifai hann ekki af v honum fyndist hann hafa eitthva fram a fra, heldur af lngun sinni til a vera rkur. rf hans fyrir a vera rkur og elskaur var drifkrafturinn bak vi snilligfu hans.

essu tri g nttrlega ekki og a fkk mig til a efast um fleira tlkun Zweigs persnuleika listamannsins.

Balzac er lst sem hgmlegum, klaufalegum og alaandi ungum manni. Hann langar a vera elskaur. Hver vill a ekki? Hann laast a eldri konum og tti vinasambandi og stsambandi vi konur sem tku a sr a koma honum til manns. En Balzac ri a komast inn rair tignarflks og sttist eftir a n stum aalskonu.Og a lokum tkst honum a kynnast einni slkri. Eftir margra ra brfaskipti mlir hann sr mt vi aalskonuna Hanska. au hafa aldrei sst og frsgnin af sambandinu minnir mig sgur sem g heyri af flki sem verur stfangi gegnum neti. Hn var a vsu gift og urfti Balzac a ba. A lokum giftast au en Balzac d skmmu sar (1850).

ll frsaga Zweigs er mjg frleg, ekki sst lsingin lfinu Pars. En hva bkinni tilheyrir hugmyndaheimi Balzacs og hva tilheyrir hugmyndaheimi Zweigs sjlfs? g las bkina full efa og ekki btti r skk a mr fannst halla konur. Auk essi truflai mig a bkin er full af frsgum af frgu flki sem g veit ekki haus ea hala , enda ekki vel a mr um franska sgu. a sem verra er, titlar og bkarheiti eru ll frnsku. En Zweig skrifar fyrir mennta flk sns tma, sem setur slkt ekki fyrir sig. g vildi a Sigurjn hefi tt etta, en hr fylgir hann sjlfsagt hef, me v a gera a ekki.

Bkin er a sjlfsgu vel skrifu enda Zweig frgur fyrir vandaan stl og hn er gri og lipurri slensku. Mr finnst rtt a taka etta fram r v g er bin a vera svona neikv. En ar sem g skrifa um bkur til a glggva mig hva mr finnst um r, kemst g ekki hj v a segja eins og er. Enda maur hvorki a lga sjlfan sig n ara.

bk Zweigs um eru konur trlega fjarstaddar, essari bk eru r til staar en eru vondar, heimskar og/ea hlgilegar. ll vandri lfi Balzacs eru mur hans a kenna. annig virist Balzac sjlfur hafa liti etta og Zweig dregur a ekki efa. Murinni er lst sem merkilegri taugaveiklai konu jafnvel lausltri.a virist vera essi kona sem stendur bak vi hann alla t. Balzac er lst sem stru lnlegu barni. Hann fullornaist aldrei.

Eftir a hyggja, hefi veri betra a lesa bkina n femniskra gleraugna.g var stugri vrn fyrir konurnar bkinni. Var t.d. upptekin af v hvernig a var fyrir mur Bazacs 18. ra gamla a giftast afgmlum kalli og eignast me honum 5 brn tta rum.

Niurstaan af lestrinum er s, a bkin kveikir huga minn a kynnast verkum Balzacs, kannski gti g tvega mr bkur hans tungumlum sem g r vi. a er svo sannarlega ng af bkum til a lesa


Balzac og knverska saumastlkan:

Saumavl mmmu

Balzac og knverska saumastlkan

Um lei og g frtti af ingu Sigurjns Bjrnssonar visgu Balzacs, vissi g a essa bk yri g a lesa. Vi Sigurjn ekkjumst r bkbandin (Nnari skring: Vi Sigurjn vorum,eilfarnemendur bkbandi. g er htt, Sigurjn er enn a).

Vi leit mna a bkinni Hljbkasafninu, kom upp bkin Balzac og knverska saumastlkan og af einskrri forvitni, kva g a lesa hana fyrst. Af essu sst a bkaval mitt rst ekki af tilviljunum.

Bkin er eftir Dai Sijie og gerist dgum menningarbyltingarinnar. Hn kom t slensku 2002. essi bk hafi alveg fari fram hj mr, enda tmi minn til a lesa, minni en n. g hef reyndar lesi nokkrar bkur um essa srkennilegu menntatilraun og langai til a frast enn frekar. v samhengi langar mig a nefna Fjall andanna (Andarnas berg en g las bkina snsku) eftir nbelsverlaunahafann (2000) Ga Xingjian. Dsamleg bk. Hn hefur ekki veri slensku. Merkilegt hva er tt og hva ekki.

bkinni, Balzac og saumastlkan, er sg saga tveggja ungra manna, nnast drengja, sem eru dmdir til htta nmi, sem reyndar var sktulki og flytja t land. eir ttu a kynnast kjrum flksins. lsingu hfundar vibrgum piltanna gagnvart essu nja umhverfi, er greinilegt a vantar aumktina sem Ma hefur lklega gert r fyrir, eim ofbur saskapurinn og finnst alan rngsn og einfld. Mr var allt einu hugsa til slensku borgardrengjanna sem voru teknir r ftboltanum og sendir sveit sumrin. Hvernig lei eim? En a er nnur saga.

Borgardrengirnir, Sgumaur og vinir hans L, voru sendir afskekkt fjallaorp og vissulega kynntust eir lfi sem var eim framandi en eir lru lklega anna en til var tlast. a sem heillai mest var tvennt. Anna var undurfgur saumastlka, dttir skraddarans, hitt var heimurinn sem, laukst upp fyrir eim vi a lesa Balzac og fleiri forbona hfunda. stan fyrir v a bkurnar voru farangri eirra sveitina, var a mir Ls hafi bei hann fyrir tsku me forbonum bkum, til a bjarga eim fr bkabrennu.

tt meginefni sgunnar fjalli um plitk, er etta hina rndina roskasaga. gegnum Balzac uppgtva vinirnir stina og dsemdir einstaklingshyggjunnar.Hin fagra dttir skraddarans heillar og srstaklega L. Hn er ekki ngu fgu a hans mati og hann vill mennta hana. a tkst honum en niurstaan var nnur en egar Higgins menntai Elsu My Fair Lady.

g tla ekki a rekja essa sgu frekar hr, hn er stutt og eir sem vilja eru fljtir a kynna sr hana. En mr fannst bkin skemmtileg,rtt fyrir alvarleika mlsins er hn prakkaraleg og fyndin.Mr fannst lka gaman a lesa um hagi sveitaflksins.

g hef lesi mr til um hfundinn og veit nna a sagan byggir reynslu hans. Hann var sjlfur frnarlamb menningar- byltingarinnar. Seinna lauk hann menntun sinni og gerist kennari. Hann yfirgaf Kna 1984 og settist a Frakklandi, landi Balzacs og hefur dvali ar og starfa bi sem rithfundur og kvikmyndagerarmaur.

Bkina ir Fririk Rafnsson,r frnsku.

Myndin er af saumavl mur minnar, knverska saumastlkan var me ftstigna.

Nst skrifa g um visgu Bazacs


Svo tjllum vi okkur ralli: Gumundur Andri Thorssson

OgSvoTjollumVidOkkurIRallid-500x523

rtt fyrir a g ekki vel til Gumundar Andra Thorssonar, sem er margverlaunaur rithfundur, kom bkin mr gilega vart. g veit ekki vi hverju g bjst.. Lklega einhverju frandi um Skldi og menningarvininn Thor Vilhjlmsson me vafi saknaar sonar.

g nota hljbkur sta prentara bka, sem essu tilviki er verra en ella, v bkin byggir myndum. Hn er 47 kaflar og hver kafli er spunninn kringum mynd. a er hfundur sjlfur sem les og hann gerir a af mikilli nrgtni og hefur lestur hvers kafla me v a lsa myndinni sem er kveikja a minningunni sem spunni er r.

g sem lesandi

Alltaf egar g hef lestur bk, nlgast g hana t fr einhverjum vntingum sem g hef mevita bi bi mr til. essar vntingar hafa hrif upplifun mna, hvern hvernig g skil og hva mr finnst. Lengi vissi g etta ekki

En n egar g veit um essar lmsku tilfinningar reyni g, hvert skipti sem g les ea hlusta, a nllstilla mig. Mr finnst a mikilvg forsenda ess a njta.

tilviki Gumundar Andra er etta venju erfitt. huga mr fylgir Gumundi svo mikill farangur. fyrsta lagi er hann sonur Thors Vilhjlmssonar og Margrtar Indriadttur, sem bi eru ekkt, ru lagi er hann tnlistarmaur sem slr ltta strengi me Spunum og rija lagi, g held a a vegi yngst, skrifar hann greinar Frttablai. g held a etta sast talda skipti mestu mli. Hann, skldi, notar ritsnilld sna til a taka tt hverdagsumru og hefur skoanir mlefnum sem rasa er um. g tek eftir v a etta kveikir sjlfr vibrg, sem minna a sem gerist egar gamanleikari tekst vi a leika alvarlegt hlutverk. Get g treyst honum? ess vegna hreinsa g hugann rkilega ur en g hlusta. g tmi hugann gti ess a fkusinn s rtt stilltur.

a er ekki erfitt a mttaka essa bk, hn hreif mig strax. Frsgnin fri mr lifandi mynd af manninum Thor, af samskiptum hans og drengsins, seinna mannsins sem var sonur hans. Sagan fri mr ekki sur lifandi mynd af mur hans og fjlskyldunni allri Karfavogi. Bkin er hl og ef einhvern tma passar a nota ori ljfsr, er a um essa bk.

Mig langar til a telja upp nokkur atrii til a styrkja ml mitt hvlk afbragsbk Svo tjllum vi okkur ralli er.

Fyrst var g upptekin af v, sem lklega mtti kalla, almennan frleik. Hverjir voru eiginlega essir Thorsarar og af hverju leit Thor sig sem ingeying? Mr fannst gott a hafa etta alveg hreinu. v nst beindist athygli mn a fjlskyldunni, mr fannst merkilegt a lesa um konu skldsins, hvernig hn hlt snu striki, rtt fyrir a a leynir sr ekki a Thor var plssfrekur maur. En a sem mr fannst best og mest gefandi vi essa bk var, egar Gumundur Andri lsti v, hvernig or og athafnir pabba hans kveiktu hj honum hugsanir. Hjlpuu honum til a hugsa og skilja heiminn. g fann hvernig etta gerist lka hj mr, frsgn Gumundar Andra fru mr njan sannleik. a er lklega einmitt s tilfinning sem maur fr egar maur les gar bkur. Maur finnur a maur hefur fengi verkfri til a skilja sjlfan sig betur og heiminn.

A lokum langar mig a segja fr einum hlut sem g kinkai kolli vi bklestrinum. g ora etta svona, vegna ess a arna er um feimnisml a ra og best a segja sem minnst. etta var um afstu Thors til Listar. Hann veltist ekki vafa um a list var eitthva alveg srstakt, ekki bara annar endinn einhvers konar rfi. g veit a etta er umdeilt og lka erfitt a ra a eins og um tilvist Gus. En n hef g sagt a, sem g hef ekki sagt ur. g hugsa stundum eins og Thor.

Lokaor

Til a koma veg fyrir allan misskilning, langar mig til a segja a g dist a greinaskrifum Gumundar Andra. Mr finnst adunarvert hvernig honum tekst oft a fjalla um mlefni sem tekist er um eins og reiptogi. Hann lyftir eim upp og flytur au yfir umruhft plan. Mr finnst lka gaman a hlusta hann syngja.


Nsta sa

Um bloggi

Bergþóra Gísladóttir

Höfundur

Bergþóra Gísladóttir
Bergþóra Gísladóttir
Ekki bráðung og hef komið víða við því ég er frekar dýr en planta.
Ma 2017
S M M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Njustu myndir

  • IMG_0499
  • IMG_0408
  • IMG_0363
  • IMG_0489
  • IMG_0463

Heimsknir

Flettingar

  • dag (27.5.): 0
  • Sl. slarhring: 2
  • Sl. viku: 35
  • Fr upphafi: 90323

Anna

  • Innlit dag: 0
  • Innlit sl. viku: 28
  • Gestir dag: 0
  • IP-tlur dag: 0

Uppfrt 3 mn. fresti.
Skringar

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband